Henk van der Bijl: een ode aan 'de tijger'

Tegenwoordig spreken we van een katachtige redding als een doelman de bal uit de bovenhoek plukt. De term symboliseert een snelle reactie van de doelman die na een onverwachte situatie de bal toch tegenhoudt. Dit behoort dus alleen de snelste doelmannen ter wereld toe. Hoe snel moet een doelman zijn als hij ook nog eens vergeleken wordt met één van de snelste katachtigen, een tijger. Henk van der Bijl mocht als enige Feyenoorder ooit de eer hebben ‘tijger’ genoemd te worden.

Helaas is het verdrietige nieuws naar buiten gekomen dat Henk van der Bijl dit weekend is overleden. Het betekent voor Feyenoord niet alleen het afscheid van de oudste nog levende oud-speler, maar ook het afscheid van een heel decennium. Na Henk van der Bijl is er namelijk geen levende oud-speler meer uit de jaren ’20 van de vorige eeuw.

Het zegt wellicht iets over de impact op het lichaam en de geest van veldspelers. Al is het alleen maar omdat doelmannen over het algemeen een stuk minder vaak hoeven te koppen en natuurlijk minder kilometers afleggen op het veld. Samen met de nog levende Jan Kutterink (89 jaar), één van de reservedoelmannen onder Van der Bijl, is het een teken dat je als keeper een langer (voetbal)leven kan leiden. Toch had het niet veel gescheeld of Van der Bijl was bekend geworden als voorhoedespeler.

Van der Bijl had zich in 1937 net op tijd aan laten melden als lid van Feyenoord om de opening van De Kuip van dichtbij te aanschouwen. Daarna werd het leven natuurlijk heel anders. Van der Bijl werd gedeporteerd naar een kamp in Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zelfs daar ging hij door met zijn grote passie, voetballen. Hij maakte kennis met een nieuwe positie, spits. Toen hij terugkeerde in Nederland, wilde hij spits van Feyenoord worden.

In de jeugd van de Rotterdamse club zagen ze in hem nog altijd meer een doelman. Dus kon de ambitie van ‘Henkie Bijl’ de prullenbak in. Binnen een paar jaar mag hij aansluiten bij het eerste elftal. Hij moest alleen oud-journalist Jen Vlietstra voor zich dulden. Al snel bleek Van der Bijl de meer getalenteerde van de twee. Dus mocht hij het doel verdedigen van Feyenoord.

Theatrale manier van duiken

Hij debuteerde in 1946 in het eerste elftal van Feyenoord en besloot in 1957 te stoppen. In die jaren heeft hij zelfs nog een aantal wedstrijden samen gespeeld met zijn broer, Jan van der Bijl. Toch kon hij in 11 jaar 210 keer in actie komen voor Feyenoord. Het is in de huidige tijd geen aantal wat je verwacht van een eerste doelman van Feyenoord. Volgens de verhalen ging Van der Bijl zijn arm geregeld uit de kom. Mogelijkerwijs had dit iets te maken met de manier van keepen die hij erop na hield.

Dat Het Legioen ‘Er is maar ene tijger’ over Van der Bijl zong, had namelijk te maken met zijn theatrale manier van duiken. Men verdacht hem er weleens van dat hij expres een stap opzijzette bij ballen die recht op hem afkwamen, zodat hij overdreven naar de bal kon duiken. De klappen die zijn armen moeten hebben geïncasseerd na de vele metershoge sprongen, zullen de blessure tenminste niet geholpen hebben.

Het blessureprobleem was soms zo ernstig dat Feyenoord geen reservedoelman had om op te stellen. Toenmalig trainer en oud-spits, Adriaan Koonings, was zo wanhopig dat hij meerdere keren veldspelers op doel heeft moeten zetten, waaronder zelfs Fred Blankemeijer. Ondanks de vele blessures was Van der Bijl met afstand de beste doelman van Feyenoord na de Tweede Wereldoorlog. ‘Henkie Bijl’ besloot echter in januari 1957 zelf dat zijn carrière zo echt niet verder kon. Hij vertrok uit Rotterdam en na een paar wedstrijden voor Fortuna Vlaardingen, hing hij in 1958 zijn voetbalschoenen aan de wilgen.

Na het vertrek van Van der Bijl wist Feyenoord wel een grote transfer af te dwingen. De doelman van Ajax, Eddy Pieters Graafland, kwam namelijk naar De Kuip. Een meer dan waardig opvolger van wellicht de meest stijlvolle Feyenoord-doelman ooit. Die stijl was ook nog op een andere manier te bewonderen. De doelman had gedurende en na zijn voetballoopbaan namelijk een herenmodezaak in Rotterdam. Later was hij ook nog eigenaar van café Penny Pean op de Meent. Een toonbeeld van klasse, binnen en buiten het veld. De tijger van Feyenoord.